“Làng cười” ở Cát Hải

238

Ít ai biết rằng, ở huyện Cát Hải có làng cười khá độc đáo. Ở đây, người dân ai nấy đều ăn nói nhỏ nhẹ, từ tốn có vẻ rất thật thà, thế nhưng lại khiến người nghe “cười rụng răng”. Đó là xã Trân Châu. Môn nghệ thuật “nói khoác” làm nên tiếng tăm của vùng đất này.

“Đặc sản tiếng cười”

Đầu tháng 10-2018, chúng tôi có dịp đến xã Trân Châu (huyện Cát Hải) để mắt thấy, tai nghe “môn nghệ thuật nói khoác” làm nên tiếng tăm mảnh đất này. Trên con đường dẫn vào xã Trân Châu, trò chuyện với bất cứ người dân nào mới thấy nghệ thuật “nói khoác” thấm vào máu, vào suy nghĩ, vào từng câu nói bình dị nhất của người dân nơi đây. Người Trân Châu “nói khoác” tự nhiên, giản dị ngay trong cuộc sống sinh hoạt đời thường. Chính hiện thực cuộc sống mưu sinh là cơ sở để họ nói khoác, sáng tạo những câu chuyện cười độc đáo và hấp dẫn.

Suối Thuồng Luồng chảy ra từ khe núi - nguồn nước ngọt quý ở Trân Châu, quanh năm không bao giờ cạn.
Suối Thuồng Luồng chảy ra từ khe núi – nguồn nước ngọt quý ở Trân Châu, quanh năm không bao giờ cạn.

Tại đầu thôn Bến, nghe cuộc đối đáp dí dỏm giữa người mua cá và người bán cá khiến những người lạ…”đứng hình”. Người mua hàng hỏi: “Cá có tươi không anh?”. Anh ngư dân láu lỉnh: “Chẳng biết có tươi không, nhưng bác phải lấy búa đập vài cái cho nó ngất đi mới làm được!”. Sang hàng khác, khách hỏi: “Cá nhệch còn tươi không?”. Người bán đáp: “Cá nhệch của tôi còn múa kỳ lân được cơ mà!” (cá nhệch trông giống con lươn, rất khoẻ).

Vào trong thôn, hỏi chuyện người dân, khách được dịp tha hồ…cười! Thấy vườn hồng trĩu quả, khách hỏi mua: “Hồng có ngọt không bác?”. Ông chủ nhà thủng thẳng trả lời: “Chị ăn hồng là ong bay cả vào miệng để hút mật đấy!”. Qua vườn vải, nghe hai người dân nói chuyện với nhau: “Vụ vải vừa rồi có khá không chú?” – “Chẳng được bao nhiêu, mà hôm nào cũng phải vào áng vải lúc muỗi vẫn chưa ngủ dậy!”. Cả hai người cùng cười vang và khách nghe lỏm cũng không nhịn được cười! Đi tiếp đến thôn Liên Minh, gặp chị đang sửa chuồng gà, khách hỏi thăm: “Nhà chị nuôi được nhiều gà không?”, đáp: “Không nhiều lắm, nhưng cuối buổi chiều đổ 2-3 thúng thóc mà vẫn có con chẳng được hạt nào!”. Đang mải cười vì câu trả lời hài ước, hóm hỉnh, chợt nghe trong sân có tiếng oang oang: “Điện thoại của anh làm sao mà tôi gọi mãi không liên lạc được?”. Chủ nhà thủng thẳng: “Đâu có! Điện thoại của tôi có chôn xuống đất vẫn gọi được như thường!” (thực tế là thôn Liên Minh lọt thỏm giữa rừng, sóng điện thoại rất kém).

Ngưỡng mộ sự thông minh, cách nói hài hước rất duyên của người dân Trân Châu, chúng tôi tìm gặp các cụ cao niên trong xã để tìm hiểu “tiếng cười đặc sản” nơi đây. Ông Hoàng Văn Thịnh, 82 tuổi, ở thôn Bến, cho biết: “Nghệ thuật nói khoác ở đây ra đời từ khi nào không ai hay. Chỉ biết rằng, từ bé tôi đã thấy các cụ nói chuyện kiểu phóng đại hài hước như thế rồi. Từ đời ông, cha rồi đến đời con, cháu, cứ thế lưu truyền lối nói gây cười của người Trân Châu. Mọi người ứng khẩu trong câu chuyện sinh hoạt hằng ngày, chứ cũng chẳng ai dạy. Nói “một tấc đến giời” như vậy cho vui, chứ người Trân Châu thật thà như đếm! Mọi người sống với nhau chan hoà, không vì câu nói mà gây hiềm khích, đánh chửi nhau hay làm việc xấu”- ông Thịnh vui vẻ nói.

Hầu như người dân nào ở xã Trân Châu cũng biết một số “cây hài” đình đám của xã thời trước như ông Trần Cuông, ông Lên, ông Chưng…, với khiếu gây cười đặc biệt. Có một số câu chuyện vui mà người Trân Châu ai cũng biết như chuyện anh Thuận làm công nhân trên tàu khách tuyến Hải Phòng – Cát Bà. Làm được thời gian ngắn, anh Thuận bị chuyển lên bờ. Mọi người hỏi lý do, anh Thuận thủng thẳng đáp vì anh cứ đứng nói chuyện ở bên nào thì khách đi tàu dạt hết về bên đó để nghe, khiến tàu bị nghiêng!

Nét văn hoá độc đáo

Nói hài hay như người Trân Châu không phải đơn giản. Không chỉ câu chuyện hài hước, mà cả phong thái, nét mặt, giọng nói, ngữ điệu… cứ “tỉnh queo” của người dân nơi đây khiến người nghe bật cười. “Cứ đến chỗ đông người, nhất là dịp hội làng hay đám xá như cưới hỏi, các cuộc tụ họp anh em bạn bè…, nghe mọi người nói chuyện mới thấy hết cái phong phú, thú vị trong cách nói của người Trân Châu”- anh Đỗ Văn Trọng ở thôn Liên Minh tự hào kể.

Cách nói chuyện của người dân Trân Châu rất thông minh, dí dỏm.
Cách nói chuyện của người dân Trân Châu rất thông minh, dí dỏm.

Trả lời câu hỏi “Vì sao người dân ở Trân Châu có lối nói hài ước đặc biệt như vậy, mà các làng xã khác không có?”, người dân địa phương từ trẻ đến già cũng như các nhà quản lý văn hoá ở huyện Cát Hải đều cho rằng: “Do người Trân Châu uống nước giếng Thuồng Luồng nên nói hay, hát cũng hay”. Thuồng Luồng là tên con suối quanh năm chảy từ rừng qua làng, tạo thành giếng thiên nhiên, rồi chảy ra biển. Đây là nguồn nước ngọt trong lành, quý giá của người dân địa phương.

Theo ông Vũ Tiến Lập, Trưởng Phòng Văn hoá, Thể thao và Du lịch (UBND huyện Cát Hải), lối “nói khoác”, nói hài hước là nét văn hoá độc đáo, thú vị trong cách sống của người Trân Châu, khác hẳn các làng, xã khác. Ông Lập cho rằng: “Lối nói gây cười đó xuất phát từ đời sống sinh hoạt, lao động sản xuất, bởi Trân Châu có địa hình đồi núi chia cắt, trước đây, cuộc sống khó khăn, vất vả. Với tính hài hước, người dân nơi đây khéo léo dùng nghệ thuật khoa trương (dân gian gọi là “nói khoác”) rất thực tế, sinh động, giàu hình ảnh để tạo tiếng cười, giúp quên đi mệt nhọc trong sản xuất hằng ngày. Nội dung câu chuyện xoay quanh chuyện làng nước, công việc đời thường, nhưng nghe rất hấp dẫn. Ngoài ra, người Trân Châu có giọng nói đặc trưng, họ nói vài câu bâng quơ cũng gây cười”.

Còn ông Vũ Tiến Bẩy, nguyên Trưởng Phòng Văn hoá- Thể thao- Du lịch (UBND huyện Cát Hải) nhận xét: “Người Trân Châu rất vui tính. Chuyện của họ dí dỏm, thâm thuý, mang tính nhân văn và tính giáo dục cao”. Ông Bẩy dày công sưu tầm, biên soạn và sắp ra mắt cuốn sách giới thiệu những câu chuyện hài của người Trân Châu. Ông cho biết, sách được in khổ nhỏ, có thể bỏ túi để tặng khách du lịch khi đến Cát Bà.

Những lời nói, câu chuyện dí dỏm của người Trân Châu cho thấy sự thông minh, lạc quan, hài hước rất đáng yêu của con người nơi đây. “Một tiếng cười bằng mười thang thuốc bổ”, nghệ thuật nói hài của họ không chỉ mang lại tiếng cười vui vẻ, tô đẹp cho đời, mà còn là nét văn hoá dân gian thú vị, đặc sắc và đáng quý.

Hân Minh

Để lại lời nhắn

Vui lòng để lại nhận xét
Please enter your name here